Tutku, Bilgi, Ürün ve Şansı Değerlendirebilmek | Oyuna Devam Podcast 083

Intro

Ufuk Erdoğmuş (00:00)
Urla Girişim Summit'te konuğumuz Pindirinks'in ilk yatırımcısı ve şu anda yöneticisi miyiz? Evet. Doğru yanlış olmasın CEO'su Emre Sever. Hoş geldiniz. Urla'ya da hoş geldin bu arada. Merhaba. Memnun kaldın mı Urla'dan? Nasıl? önce gelmiş miydin?

Emre Sever (00:14)
Dışarıdan geçiyordum ama galiba doğru yere geldim o yüzden mutluyum.

Ufuk Erdoğmuş (00:18)
İyi süper. Dışarıdan dedin çeşmeye giderken. Arada kalan yer zaten. O yüzden zaten böyle koruyabiliyor kendini bence. Vallahi biz dışarıda tabi şimdi etkinlikte gelirken eli boş gelmemişsiniz. içtik böyle ekipte herkes başka bir aroma içti. Güzeldi. Reklamı yapmış gibi olalım artık. Hakikaten güzeldi de konu o değil.

Pin Drinks'in başlangıcı ve klasik girişim hikâyesi

Şimdi girişimcilik konuşacağız. Bu Pindirings'in hikayeyi bir konuşabilir miyiz? İlginç bir hikaye var panelde dinledik. Burada da bir kayda geçirelim istedim.

Emre Sever (00:44)
Aslında ana hikaye benim 25 yıllık bir matematik öğretmeni olmam ve 2020 yılında yine benim üniversiteye hazırladım ve aslında 16 yaşından beri sağlıklı içecekle uğraşmak isteyen ve bu doğrultuda benim hazırlamamla, koçingini yapmamla, it-hook gıda mühendisliğini birincilikle kazanan öğrencimin 2020'de bana gelip ilk yaptığı şekersiz, kadöristiz, katkısız, koruyucusuz, boyasız mottosuyla ve anayasasıyla hazırladığı içeceği onun tutkusunu görüp benim

Ve aynı şekilde benim bir tane veliyimle birlikte iki kişi melek yatırımcı olarak girip, birini kurulma hikayesi.

Ufuk Erdoğmuş (01:19)
Yani sırf şu bir cümle, devasa bir cümleydi ama bu cümlede ben vurgulamayı çok seviyorum böyle güzel şeyleri. Hani dayanamıyorum hani şey olsun diye, manşet gibi olsun diye. Şimdi 16 yaşında bir kere bir dava edinmiş. Bu inanılmaz bir şey.

Emre Sever (01:31)
Tabii dava edilmiş. O

davayı onu it-ü gıdaya birinci ikka kazandırarak verdik. Çok çok. Sonra da 4 yıl sonra geldi bunu yaptım dedi. Bize de...

Ufuk Erdoğmuş (01:40)
Çok

ilginç bir hikaye mi? 16 yaşında... Ben kendi 16 yaşımdaki halimi düşününce... Beklentilerimi 16 yaşında böyle sağlıklı kalorisisiz vesaire vesaire bir şey yapayım diyor.

Emre Sever (01:49)
Evet, yani biz özel derste hocam beş dakika var mı derdi, evet derdik. Mutfağa giderdi, kafasına göre karıştırıp getirirdi. Biz de içerdik yani. Çok Şimdi ki aklımız olsa içmez bir şey.

Ufuk Erdoğmuş (01:59)
İlginç bir şey.

2015-2020 arası bir kombuçalar çıkmıştı. Yani vardı aslında öyle bir trend vardı ama bunun sonunu devam ettirmesi süper olmuş. Peki sonra? Yani şey ne? Ham madde ne? Nedir yani?

Emre Sever (02:10)
Ham madde, çay ve beçki bazlı ürünler. Doğal aroma, doğal tatlandırıcı. Böyle ürünler.

Ufuk Erdoğmuş (02:16)
Ama

sıfır şeker, sıfır kalori nasıl oluyor?

Emre Sever (02:19)
Şundan

dolayı oluyor bir ürünün içinde su ve çay bazı var. Bunlar zaten kalori çay Yeşil çay Yeşil çay var, işte roybos var, beyaz çay var bir sürü argi. Bir bisküvus var. Onun dışında da yine tatlandırıcı olarak da kullandığımız şey Dünya Sağlık Örgütü'nün birebir onayladığı, bizzat insan sağlığına zarar vermeyen ve aslında çok da argisi zor olan ve bu konuda da barışın yeteneğiyle şahlanan ürünler. Ana hikayemiz.

Ufuk Erdoğmuş (02:28)
Hibiscus görüntüsü.

Damansi

okuması iyi olmuş yani aslında. Bir sürü sorum olacak. Biz hep böyle genelde daha doğrusu kanalda şey konuşuyoruz işte yazılım, yazılım girişimi, teknoloji girişimi vesaire. Bu işte bizim eski usul brick and mortar diyorlar ya İngilizcede hani eski usul klasik girişim hikayesi. Bana şey gibi geliyor bu klasik girişim hikayeleri sonsuza kadar olacak gibi geliyor. Yani teknoloji girişimleri şu bu hani dalgalanıyor ama yani bu çok klasik bir girişim.

Startup'ın ilk yatırım süreci ve dağıtım stratejisi

Ama sadece herhalde meyve suyunu yapmak, çayı yapmak değil burada diye tahmin ediyorum.

Emre Sever (03:19)
Zaten

şöyle, biz 2020 yılında yatırım yaptık velimle birlikte. Maalesef 2022'nin sonunda yatırım sonlanma noktasına geldi. Neden? Çünkü beş tane 23 yaşında gence içecekle ilgili bir start-up ile ilgili yatırım yapmak bir cesaret. O gençlerin start-up olarak bu işe başlaması da cesaret. Ama içecek start-upında, rafta olmanız gereken yerde, yanınızdaki iki rakibiniz de milyar dolarlık şirketlerse, dolayısıyla rafta konumlanma bir start-up'tan çıkıp...

Ufuk Erdoğmuş (03:47)
Bir

şey mi oluyor yani markette belli yerlere girmek için bir finansal bir zorluk mu? Nedir oradaki zorluk ya da reklam tanıtım markası

Emre Sever (03:53)
...siz

orada olasınız sorusunun cevabı... ...sıfır şeker sıfır karariz yetmiyor. Artı büyük bir rekabet de var, endüstri var orada. Dolayısıyla gençlerin start-up'tan çıkma hayali... ...2022'nin sonunda biraz sekteye uğramış oluyor, üzüntülü bir şekilde. Biz de yatırımın sonlandırma noktasına geldik. Şuradan beni tekrar Veli'yim çağırdı. Dedi ki hocam sen yıllarca... ...bizim çocukları eğitirken farklı iş yaptın.

Ufuk Erdoğmuş (04:14)
Nereden döndü?

Emre Sever (04:21)
Bir kere de sen batsan, başına geçsen olur mu dedi. Normalde ben tabii yatırımımız da sonlandığı için iyi bir de elimize mi yapışır dedik, aldık.

Zaten ondan sonra işte bir üç aylık süreçte de iki tane hamlemiz oldu. Birincisi barış edip ki biz sana tutkun için yatırım yaptık. Sen bize üç tane güzel ürün vereceksin dedim. O da sağ olsun sizin şu an burada da kuluna tüketilen Türkiye'nin ilk kullayı mı hibiskusunu ve mangosunu yaptı. Bana teslim etti. Ondan önce sadece şeftali soğuk çay vardı. Tek eski.

Ufuk Erdoğmuş (04:52)
Ondan önce ne vardı?

Ama

şimdi şeftali soğuk

Emre Sever (05:00)
Dolayısıyla

üç tane yapılmayan ürün yapılınca ben de dedim ki biz bunları rafa koyamayız. Yeni bir şey inşa etmemiz lazım. Yapılmayanı yapıp ne yapabiliriz? Hiç kimsenin yapmadığı ve cesaret edemediği bir şey ürün, lansmanını, trend yolu hepsi burada da yapalım dedi. Sadece online satacağız ama tabii ki rakibimiz şey vardı. Sıkıntımız şuydu. Hiç kimse bir hafta sonra içeceği şeyi Türkiye'de evine kimseye şimdiye kadar söylemedi.

Ufuk Erdoğmuş (05:15)
Online satıyoruz. Çay yaptık, sadece online satacağız.

Yani

şey istedim gidiyorsun alıyorsun ya da en fazla zaten aldığın şeyi günlük alıyorsun falan.

Emre Sever (05:31)
Dolayısıyla

çok karşı çıkanlar oldu bu fikre. Ben de dedim ki zaten ben batmaya geldim. Bir kere deneyim yani.

Ufuk Erdoğmuş (05:39)
Ekipte

kullandığımız bir cümle var eşim bana söylemişti bir işlerin kötü gittiği bir dönemde ne olacak en kötü batarsın demişti. Batmışsın daha kötü zaten olan.

Emre Sever (05:44)
Aynen. zaten... ...veyim

de bana zaten bir kere de sen bak dedi ya ben zaten bakmayı arıyorum yani. Tamam bunu yapalım dedik. Ondan sonra ben kenara yaklaşık 500 tane ETJT'de açılmak üzere ürün hazırladım. İşte tam o sırada beklenen bir işaret geldi. Bir tane influencer bizim o zamanki şeftali ürünüyle ilgili İzmirli bir influencer gerçekten sıfır şeker mi diye bir mesaj attı. Ben de size bunu yüz yüze... Kendisi attı. Ben de bunu yüz yüze cevaplayacağım deyip...

İzmir'e Alaçatı'ya geldim. Böylece bizim yeni ürünleri de ona verdim. Çok iyi. Ondan sonra kendisi... Ben İzmir'e dönerken bizim yeni ürünleri paylaşmış. Ve ürünlerin listelendiği ilk günde yaklaşık 53 bin sipariş geldi. Of! Kenarda 500 tane varken. Ondan sonra serüven daha farklı bir yerlere... ...daha farklı bir feyze geçti.

Ufuk Erdoğmuş (06:36)
Of nasıl unutmayacağım aklımda 3-4 tane soru var şu an yani. Şimdi sıradan giriyorum o zaman.

Girişimci olarak her şeyi tek başınıza yapamazsınız

Birincisi yani ilk iki sene siz yönetmiyorken genç arkadaşlar tabii acemilik var da kimse dememiş mi olmayan bir ürün yapalım diye. Yani o saf dönemde niye kimse olmayanı yapmamışsa gidip şeftaliyle...

Emre Sever (06:54)
Harika

o zaman girişimcilerin duyması gereken bir cümle.

Şimdi girişimcilerin şuna dikkat etmesi lazım. Benim gördüğüm en büyük değil ki şu. Şimdi biz Barış'a niçin yatırım yaptık? Müthiş bir argeci ve tutkulu olduğu için. Şimdi Barış ürünleri yaptıktan sonra işin yönetsel kısmıyla da girişimci olarak ilgilendiği için arge kısmını geliştiremedi, orası durdu. Dolayısıyla tek ürün yetişemedi ve tek ürüne yol alınabileceği konusunda bir yönetimsel zafiyete düştü. Halbuki yönetimsel olarak işi

Ufuk Erdoğmuş (07:19)
Yetişemedi ya.

Emre Sever (07:27)
paylaşabilir bir girişimci hikayesiyle devam etse ve kendisi RG'de devam etseydi belki de bu süreç yine böyle gerçekleşecek.

Ufuk Erdoğmuş (07:33)
bir ortak olur, şey olur dışarıdan bir delegi etmesi gerekiyor.

Emre Sever (07:37)
Değişimciler

lütfen şunu yapmasın. Hem ürünü üretirim hem yönetirim hem finansı yaparım hem pazarlamacı benim hem finansçı benim. O olmuyor. Olmayacak.

Ufuk Erdoğmuş (07:46)
Hepsini yapmaya kalkınca hiçbirini yapamıyorsun.

Emre Sever (07:48)
Evet,

hiçbiri olmuyor. O yüzden en önemli şey her girişimcinin kendi cevherini ve ona yatırım yapan insanların beklentilerini karşılamak olmalı. Kalan yerlerde de en önemli şey zaten yatırımcıdan ana amaç o. Kalan önemli şey senin yeteneklerinin daha diğerine göre az olduğu yerlerde yardım istemek. Zaten başarı burada geliyor.

Ufuk Erdoğmuş (08:09)
Yani ekibini kendi zayıflıklarını dolduracak şekilde başlatıyorsun. Bir ikinci dikkat ettiğim şey de şeftalili aromalı çayla başlaması. O belki zaten satıyor diye mi onu seçti?

Klasik ilk ürün tercihi: Sattığını bildiğini yapmak

Hayır. İlk ürün o muydu zaten yani? İlk ürün. Ama niye onu denemiş? Hani orada da garip geldi. Olanı denemiş yani.

Emre Sever (08:22)
O iki ürün oydu. Orada da

Çünkü yaşı çok genç, 23-22 yaşında ve orada okuduğu tek şey Lipton şeftali. İşte bu şeftali. Tabii çok doğal yani.

Ufuk Erdoğmuş (08:34)
Hep bu satıyor deyip. Güzel bir

girişimci hikayesi. Yani bizde şey vardır ya bir dönerci açılır, iyi iş yapar, 5 tane daha dönerci açılır. Halbuki tam tersi. Dönerci varsa sen git yanında başka bir şeyci aç. Tatlıcı aç yani mesela değil mi?

Emre Sever (08:45)
Yani

dolayısıyla Barış'ın aslında onu diğer gıdacılardan ve mühendislerden ve bizim işi hiç bilmeyerek yatırım yaptırtan şey zaten o ürünleri yapabilecek kapasitesi olmasıydı. O da bizi mahcup etmedi, yaptı zaten.

Ufuk Erdoğmuş (08:57)
...yine sıradan hatırlamaya çalışıyorum,

Gelen fırsatları değerlendirmeyi bilmek

üç dört şey geldi dedim ya. Sonra, okey doğru ürünü yapmaya da karar verdiniz. Doğru göreve de döndü Barış. Zaten iyi yaptığı şeyi. Bam bam üretti işte üç tane. Ondan sonra bir hikayede...

Emre Sever (09:09)
53.000 tane sipariş geldi.

Ufuk Erdoğmuş (09:11)
Gel, ondan öncesine geleceğim yine. Tanıtımla da ilgili. Güncel trende çok uygun bir hareket yapmışsın. Sonuçta bir influencer kendiliğinden size kazara gelmiş. Şanstır ama o şansı...

Emre Sever (09:20)
Bu işin... Bu

le çevirmişsinde. Bana göre bir işaret. Evet. Yani ben atlayıp İzmir'e gelmeseydim bu iş olmazdı. Mümkün değil.

Ufuk Erdoğmuş (09:27)
Telefonla falan olmazdı bu iş.

Bu da bu arada bizim yazılımda çok kullanırız da diğer sektörleri bilmediğim için atıp tutmayayım. Yazılımda yazılım ürünün müşterisiyle ondan görüşebiliyorsun. Çok pratiktir görüşebilmek. O yüzden biz hep şey deriz, yazılım ürününde her zaman müşteriye sor, müşteriye sor, müşteriye sor. Yani yüz yüze görüşmek, temas et diye.

Emre Sever (09:46)
Burada karşının paylaşacağı ürünü ona getirip denettirmeden paylaştığında...

Ufuk Erdoğmuş (09:49)
Bunu çok

iyi yapmışsınız. Yani fiziki bir ürünü yüz yüze görüşmek o kadar kolay değil. Atlayıp uçağa bir tane şişe, adama gerçekten demek için yani şeysiz diye şekersiz demek için gelmişsiniz. Bu da ibretlik bir şeydir. Bu kadar da şey olmak lazım yani adamak lazım biraz sanki. Kesinlikle. Süper. Sonra tabii oradan yürüdü. Biraz şans değil işte şans. Fırsatı gole çevirmişsiniz.

Emre Sever (10:09)
Oradan

çeviremedik aslında. Niye? Çünkü biz birincisi 53 bin sipariş gelince bizim kenarda... İçincisi 53 bin ürünü beş kişilik şirket nasıl yapacak? Kim yapacak? Dolayısıyla orada zaten senaryo orada başladı. İşte biz döndük. Hemen ürünleri bazısını İstanbul'a çektik dedik. İzmir'deydi üretim İstanbul'a çektik. Sonra hemen o gece Gebze'nin bir köyüne gidip depoya yakın bir yerden teyzeleri topladık. Ertesi gün dört tane istasyon kurduk İstanbul'dan. O teyzelerle birlikte...

Ufuk Erdoğmuş (10:13)
Ne şu saniye?

Emre Sever (10:38)
50 bin ürünü uyumadan dört günde yaptık. Uyumadan ve sağ olsun teyzeler, erkeğin iki katı iyi çalıştıkları için. Öyle bir arada. Hatta bunu da gururla söylüyorum. Şu anda erkek işi dedikleri depomuzun da kadınlara emaneti. Hala o teyzeler bizim depomuzda çalışıyor. Şimdi bütün depo kadınlarımıza emanet. Bunlara gurur duyuyoruz. Dolayısıyla ondan sonra da sipariş hiç kesilmedi ve biz bir anda...

Ufuk Erdoğmuş (10:40)
Çok hızlı yapmışsınız ya.

Heyzeler de uymuyor.

Hadıra

aynen devam edin. Bir kere 53.000 geldi sonra 500'e inmedi zaten.

Emre Sever (11:08)
53 bin, 30 bin, 30 bin, 20 bin hep öldü Ahmetli ve işin trik kısmı da şöyle oldu. Market sahipleri bile trend yolda almak zorunda kaldı. Çok ulaşamıyor. Yani... Zaten oradan yayılma oldu. Çok Yani dediler ki satılanmanıncılarını arayıp bu ürünü alın. Bu ürünü alın dolayısıyla hep bize talep oldu. Bizim yayılmamız öyle gerçekleşti. Yani internetten yayılan herkesin olmaz bu iş dediği yerden çıkan bir hikaye olduğu için bizim için kıymeti orası.

Ufuk Erdoğmuş (11:18)
Adam rafa koymak istiyor.

Yani o ilk 53 binlik sipariş gelmiş her şey doğru yapılınca, zinciri hazırlayınca o gelmiş. Demek ki ama ürün de gerçekten iyiymiş ki onun devamı gelmiş.

Ürün iyi değilse fırsatların da önemi yok

Bir de oluyor ya o gelir 53 bin sonra bakarlar, okey der, bitebilirdi o da değil yani gerçekten iyi bir ürün de var yani işte.

Emre Sever (11:51)
Bizim zaten onunla ilgili gram şüphemiz olsa başta yatırım yapmazdık yani. Yapan kişi çok elimizde avucumuzda büyü, tutkusunu ve neyi nasıl yapacağını bildiğimiz için. Yani ben son iki yılda, iki buçuk yıldır pinin başındayım. Son iki yılda dört tane pin içtim. Ama ürünler çıkana kadar iki binin üzerinden içtim.

Ufuk Erdoğmuş (11:55)
Ha doğru, yapan kişi olmadı.

Emre Sever (12:12)
Evet, yani dolayısıyla benim artık tat duygum kayboldu. Yani bir ürünün argesi 2000 tane yapılıyor ya. Yani içtiğiniz ürün 2000 argeden geliyor. 2000 denemeden. Şimdi o 2000'in 1000'ini ben içiyorum. Dolayısıyla artık son ürünün benim için tadı kalmıyor. Dolayısıyla çok zahmetli argeler var onun için.

Ufuk Erdoğmuş (12:27)
kalmıyor.

Bir sorum da bu olacaktır şimdi söyleyince hatırladım. Şimdi 2000 de biraz beklediğimden fazlaymış. Fiziki bir ürünün ya da şöyle tersten geleyim biz yine yazılım örneği vereceğim kendi hikayemizden. Yazılımda en büyük şey iterasyondur. Hani en doğru yöntem. Sanırım her yerde böyle. Yani bir ürün yapılır bakarsın biraz daha iyisini yaparsın. Biraz daha iyisini yani o şey cycle büyüte büyüte. Fiziki ürün de bu çok zor. Yani ben hep onu düşünüyorum yani marangoz olsam bir koltuk yapacağım oturacağım.

Haa olmadı sonra otur 3 gün bir koltuk daha yap yine otur ha şimdi oldu falan gibi sırtının açısı bilmem ne. E sizde de aynen böyle değil mi? 2000 diyorsunuz ya o nasıl olacak? Ne kadar zaman alıyor bu?

Emre Sever (13:05)
yaklaşık 1,5 kilo.

Ufuk Erdoğmuş (13:08)
Bir tane aroma çıkarma.

Emre Sever (13:09)
Bir buçuk yıl alıyor ama Barış 16 yaşından beri bu işin içinde olduğu için onun bir buçuk yılları geçmiş olduğu için bizim hala kenarda bekleyen hazır 16-17 ergemiz var. Önümüzdeki 10 yılın ergesi var yani.

Ufuk Erdoğmuş (13:19)
Okey onlar... Okey

geriden takip edebiliriz yani. Okey süper. Yani çok ibretlik bir hikaye. Bence şey gibi geliyor. Nasıl bir örnek diyeceğim.

Kapanış notları

Yani her şeyin olması gerektiği gibi, bilerek bilmeyerek bilmiyorum ama belli ki bilerek çoğu en azından.

Emre Sever (13:38)
Şimdi

şöyle söyleyeyim, ben hayatımda CV hazırlamadım, mail atmadım, ördex'e kullanmadım. Şimdi dolayısıyla bilerek kısmı yok ama bilerek kısmının olduğu ve bildiğin tek şey şu, burası da girişimciler için ayrı bir hikaye olsun. Çok kıymetli çünkü. Şu an şirket 105 kişiye kadar çıktı. O 100 kişiden yaklaşık 10 tanesi yani bölüm müdürleri.

Yine benim geçmişte yetiştirdiğim kendi öğrencilerim. Dolayısıyla şirket yapılanması da çok ayakları yere basarak iyi gitti. Şu an bütün departmanların başı barış gibi yine öğrencilerim var. Dolayısıyla Pİ'nin biraz da şansı geçmişteki öğretmenliğe dayalı...

Ufuk Erdoğmuş (14:18)
HR

problemi yokmuş zaten database ile gelmişsiniz. Karakteri ispatlanmış HR database ile başlıyor.

Emre Sever (14:24)
Evet

aynen. O olmasaydı bugün burada olamazdık yani. Bana göre en bonus şeylerden biri o.

Ufuk Erdoğmuş (14:30)
İnanamadın Mükemmel bir sohbetti. Çok teşekkürler. İnşallah herkese örnek olacak bir sürü şey oldu zaten.